تصور می تواند آن باشد که چون ملت یهود مدت دو هزار سال آواره و دربدر بوده، پس باید ملتی غم زده و افسرده باشد.
همه دلائل برای پشتیبانی از این ارزیابی وجود دارد:
- ملت یهود دو هزار سال پیش از سرزمین پدری خود به دست اشغالگران ستمگر تبعید شد.
- یهودیان دو هزار سال در سرزمین بیگانه زیستند و همه جا و در طول تاریخ مورد آزار و تهاجم قرار گرفتند.
- در هر سرزمینی، یهودیان را گاه و بیگاه مورد تعرض قرار دادند، اموالشان را مصادره کردند، آنها را نفی بلد (اخراج از شهر) کردند و حتی برخی از آنها را بی رحمانه کشتند.
- پس از آن که در قرن بیستم نسیم آزادی و تساوی حقوق بین انسانها در اروپا وزیدن گرفت و یهودیان نیز تا حدودی به حقوق طبیعی و شهروندی خود دست یافتند، دیوانه ای به نام هیتلر پدیدار شد که نه تنها دنیا را به خاک و خون کشاند، بلکه شش میلیون نفر یهودی را نیز قربانی کرد.
- اکنون هم که یهودیان پس از دو هزار سال آوارگی و تحمل محنت به کشور خویش بازگشته اند، گروههای ترور و مرگ نمی گذارند که حتی یک لحظه آب راحت از گلوی این ملت پائین رود.
پس چرا ملت یهود غمزده و سرخورده و مایوس نباشد؟
واقعیت کاملا معکوس است. یهودیان ملتی شاد هستند و توانسته اند بر رنج روزگار غلبه کنند و در گردبادهای تاریخی نیز چون درخت تنومندی سر پای خود بایستند و کمر خم نکنند.
دوست مسلمانی میگفت: شما چقدر عید و جشن و شادمانی دارید، مقداری از آن را به ما هم قرض بدهید.
در پاسخ گفتم: این که یهودیان ایام عید و شادی زیاد دارند، کاملا درست است – ولی این که ایرانیان باید ایام شادمانی را از یهودیان قرض بگیرند درست نیست. زیرا در فرهنگ کهن ایران نیز روزهای شاد بسیار بوده است که شوربختانه به دست فراموشی سپرده شده و تهاجم فرهنگی و نظامی و سیاسی عرب آن را به گوشه فراموشی رانده است.
دوستی شب گذشته از پاریس تلفن کرده بود که فرا رسیدن روش هشانا (نوروز یهودیان) را شادباش بگوید. در این فرصت پرسید: شما یهودیان چند عید دارید؟
ناگهان توجه کردم که واقعا چقدر اعیاد یهودیان زیاد است:
با فرا رسیدن بهار (و تقریبا در هفته سوم نوروز ایرانیان) عید پسح חג פסח Hag Pessah آغاز می شود که ایرانیان آن را به نام عید فطیر می شناسند و آن هم یاد آور ایامی است که یهودیان از مصر آزاد شدند، ولی فرصت پختن نان نداشتند.
آنها هنگامی که درختان در اواخر بهار میوه می دهند که جنبه نوبرینه دارد، عید نوبرینه ها را برگزار می کنند که در زبان عبری عید هفته ها חג השבועות Hag HaShvu-ot نامیده می شود.
در آغاز پائیز هنگامی که فصل درو می رسد، عید سایبانها را برگزار می کنند که חג סוכות Hag Succotنام دارد و یک هفته جشن گرفته می شود و یادآور ایامی است که کشاورزان یهودی در صحرا به درو محصول می پرداختند و برای استراحت و خواب سایبان برپا می کردند. (استدلال مذهبی آن است که این سایبان یادآور چهل سالی است که یهودیان در راه بازگشت از سرزمین بردگی و بندگی مصر به سوی وطن خویش، در صحرای سینا در سایبانها می زیستند).
علاوه بر سه عید عمده نامبرده، یهودیان جشن روش هشانا (سال نو) و عید حنوکا (جشن روشنائی) و عید پوریم (یادآور دوران عظمت امپراطوری ایران) و جشنها و مراسم دیگری نیز دارند.
یوم کیپور موعد روزه بزرگ است. ولی یهودیان روزهای عزاداری و سینه زنی ندارند. حتی در یادروز مقدسین خویش شادی می کنند و به تجلیل از آنان می پردازند.
در یادروز ویرانی بیت المقدس یهود که تیشعا به آو תשעה באב (نهم ماه عبری آو) نامیده می شود، به سوگ می نشینند، ولی آرام هستند و به نیایش می پردازند.
یهودیان بیش از هر ملت دیگری برای خود وعلیه خود جوک ساخته اند. آن را نوعی انتقاد از خویش می دانند و تعریف می کنند و به خود می خندند.
یک ملت زنده چنین است و اگر یهودیان دو هزار سال در آوارگی دوام آوردند به خاطر همین اراده قوی و امید به زندگی بوده است.
شب عید پسح چهار پیاله شراب می نوشند. در دیگر اعیاد نیز نوشیدن جام شراب بخشی از آئین باستانی است. هر شب شنبه نیز باید شراب نوشید و آن را تقدس داد. با این همه، در میان یهودیان افراد دائم الخمر یا اصلا وجود ندارند ویا اگر دارد بسیار انگشت شمار هستند.
شادی می کنند و غم از دل می زدایند- و این ، یکی از رموز دوام و ماندگاری یهودیان در طول تاریخ بوده است.
علل دیگری نیز دارد که در فرصتهای دیگر از آن سخن خواهیم گفت.
روز و روزگار بر شما خوش باد!