زندگی دروزی های مسلمان در اسرائیل

(گزارش آویگایل کادش)

در حدود یک ساعتی شمال تل آویو، منطقه دنجی در کوههای «کرمل»، میان شهر «زیخرون یعکو» زیبا و خوش منظره، و شهر حیفای پر جنب و جوش و پر قیل و قال، روستای دروزی، معروف به «دالیات الکرمل» بصورت یک محل محبوب در دو روز آخر هفته برای صید اجناس نازل، غذاهای خوشمزه قومی، فعالیت های فامیلی، و اکتشاف تاریخی، در آمده است. «راگا منصور»، یک عضو فرقه دروز که عمدتا در لبنان و سوریه، سکنی دارند، می گوید: «دالیات الکرمل جنوبی ترین شهر دروز در جهان و بزرگترین آن در اسرائیل، بشمار می رود. در این شهر، ما دارای بازار بسیار جالب و مشهور در سراسر جهان، و همچنین تعداد زیادی رستوران و کافه و قهوه خانه هستیم».

سرگرمی ها در دالیات الکرمل، از گرفتن آب زیتون، و بافندگی و نساجی، تا دوچرخه سواری، اسب سواری، قدم زدن در طبیعت و تور و گردش گروه های محدود، همراه با راهنما، خواهد بود.

بازدید کنندگان همچنین دسته دسته برای ناخنک زدن و مزه کردن برگ انگور پر شده از مواد خوراکی مختلف، بشقابی از کدو، «منسف» (گوشت بخته شده گوسفند در سس تخمیر ماست صافی شده همراه با برنج و یا بلغور)، «موجادارا» (عدس و کته یا پولوی مخلوط با پیاز)، بلغور، پنیر خانگی، و نان پیتای تازه، آغشته به زعتار و هموس. روستائیان حتی نان پیتا را در همان سکوهای کنار جاده، میپزند و میفروشند به کسانی که وقت ندارند برای خوردن، جائی پیدا کرده و بنشینند.

آقای اکیوا اورن، راهنمائی که جواز و اجازه رسمی کار راهنمائی دارد، می گوید: «دروزی ها خیلی مودب بوده و از هر جهانگردی، صرفنظر از اینکه، انگلیسی زبان، آلمانی زبان و یا عبری زبان باشد، بگرمی استقبال می کنند. غذا و بازار فروش، مرکز و منبع اصلی جذب توریست است، اما در دو روز آخر هفته، خیابان اصلی، به حدی مملو از بازدید کنندگان اسرائیلی می شود که جهانگردان مجبور به ایستادن در صف برای دریافت هر چیزی می شوند».

سیاهت و کشف میراث دروز

دو سال پیش، راگا منصور «مرکز کرمل برای میراث دروز» (Carmel Center for Druze Heritage) را گشود، یک موزه عملی، اختصاص به ویترین های لباس های سنتی، مواد غذائی، هنرها و صنایع دستی، مذهبی و فرهنگی مردم دروز.

مذهب دروز در قرن یازدهم و از مصر، بعنوان شاخه و شعبه ای از نهضت اسلامی اسماعیلی، بر پایه قرآن و دیگر فلسفه عرب، ایران، یونان، و فلسفه کهن شرق، آغاز گردید. این، یک فرقه نهانی است که پایه و انگاره آن برای آموزش روحانیون، کاملا شناخته شده است.

شعار و اسم رمز این جامعه، میهمان نوازی، سخاوت، شجاعت و همبستگی و یکپارچگی است، و دروزی های شمال اسرائیل، شهروندان وفادری هستند که از سال 1956 تا کنون، در نیروهای دفاعی اسرائیل، خدمت کرده اند. بهمین دلیل است که اسرائیلی ها و خارجی ها، بطور یکسان در سیاحت در دالیات الکرمل، و روستاهای اطراف و اکناف، جائی که روزی پیامبر ایلیا و عیسی مسیح، در آن بقدم زدن پرداختند، احساس راحتی و آرامش می کنند.

دالیات الکرمل مدرن و نوین، در قرن هفدهم توسط مهاجران سیاسی دروز از لبنان، جایگزین گردید. در سال 2003، این منطقه با یوسفیا (یا ایسفیا) در مرز جنوبی، ادغام گردید، و از آن پس، شهر برآمده از این ادغام، بطور رسمی، «کرمل»، خوانده شد. اما افراد محلی و بومی، هنوز وجه تمایز میان آن دو را تمیز و تشخیص می دهند. «یوسفیا، دارای 10 هزار و 200 سکنه است که حدود 17 درصد آن مسیحی و سه درصد، مسلمانند، و همچنین، در آنجا چند خانه و خانوار یهودی وجود دارد.»  منصور می گوید: 13 هزار سکنه دالیات الکرمل، که بمعنا و مفهوم "نرم ساقه کرمل است"، در اصل همگی دروز هستند.

خانه و معوای سرود ملی اسرائیل

راگا منصور یادآور یک واقعیت نه چندان شناخته شده می شود، و آن حقیقت، لغات سرود ملی اسرائیل است، «هاتیکوا» (امید ما)، که در زادگاهش یوسفیا، نوشته شده است.

همانگونه که داستان ادامه دارد، «نافتالی هرز ایمبر»، شاعر از منطقه جولان، در سال 1882 به فلسطین مهاجرت می کند و در مقام منشی «سر لارنس آلیفانت»، یک صیونیست مسیحی انگلیسی، خدمت می کند. ایمبر، در حالیکه در خانه آلیفانت، یک قصر به سبک انگلیسی بنا شده بر فراز تپه ای مشرف بر دریای مدیترانه، زندگی می کرد، یک کتاب شعر به رشته تحریر درآورد. یکی از اشعار وی، نوع برابر روز شده «امید ما»، کاری که وی پیش تر در سال 1877 سروده و بعدها وارد موسیقی گردید و بعنوان سرود ملی اسرائیل برگزیده شد.

امروزه، خانه آلیفانت، به روی جهانگردان باز است، این خانه همچنین دارای بخش یادبودی است، بنام «بیت یاد له بانیم»، بیادبود سقوط سربازان دروز، و در عین حال دارای یک کلکسیون اسناد و مدارک از امضای قرارداد صلح اسرائیل با مصر و اردن است.

«ابو انتار»، پایگاه و مرکز معروف و محبوب دیگری است که یک کارخانه ویژه معتبر و موثقی از صنایع دستی است که از پارچه و دیگر قماش ساخته شده است.


«موهراکا»، یک صومعه در منطقه کرمل، مستقر در بالای کوه مشرف بر جاده دالیات الکرمل  (عکس:وزارت جهانگردی اسرائیل)

«موهاراکا»، یک خانقاه کارملیات، بر فراز کوهی در جاده اصلی دالیات الکرمل قرار گرفته است. بنا به روایات، این محل، جائی است که الیای پیغمبر، با پیروان بت پرست «بعل»، جنگید و در غاری که از گزند «ملکه جزبل» خبیث و شرور، پنهان شده بود، توسط کلاغ های سیاه، تغذیه می شد. خاک این منطقه شامل یک بیشه و درختستان پر شاخ و برگ است، و پشت بام صومعه، بمنزله یک رصدخانه بسیار عالی است.

شنبه بازار

اورن می گوید، فارغ از اینکه از کدام سو بطرف دالیا الکرمل، رانندگی می کنید، خانه بسیار زیبا بنظر می رسد. حتی از سوی یوسفیا، از محلیکه سال گذشته آتش سوزی ویران کننده ای شروع شد و بیشتر جنگل کرمل را با آتش یکسان کرد، منظره و دورنما، خیره کننده است.

در دو روز آخر هفته، صدها اسرائیلی از مرکز و شمال کشور، به امید خریدن اجناس با قیمت مناسب از بازار قدیمی دالیات الکرمل واقع در قلب روستا، از این جاده عبور می کنند. در این بازار قدیمی، در روزهای شنبه (روز تعطیل یهودیان) که بسیاری از فروشگاه ها تعطیلند، دهها مغازه بازه بوده و به مقدار زیاد محصولات عمده، نظیر روغن زیتون و کارهای نساجی بفروش میرساند.


بازار فروش دالیات الکرمل (عکس: وزارت جهانگردی اسرائیل)

در پایان یکی از این خطوط، زیارتگاه «ابو ابراهیم» قرار دارد که از جمله نخستین پیک و فرستاده ای بود که در سال 996 میلادی، توسط «الحاکم»، خلیفه فاطمی مصر، برای اعلام داشتن کیش دروز، اعزام شد. بازدید کنندگان، پیش از قدم گذاشتن به پله های سنگی که به محل مقدسی منتهی میگردد که گفته می شود ابو ابراهیم از بیم اذیت و آزار، بدلیل اعلام کیش دروز، در آنجا مخفی شده بود، کفش های خود را در میاورند. امروزه، عروس و دامادهای دروز، برای گرفتن عکس های عروسی، در برابر تاق قوسی نزدیک به محل مقدس میروند.

بعضی از ساکنین خانه های شخصی دالیات الکرمل، از مهیمانانی که مایلند در باره معماری، فرهنگ، و سنن و رسوم دروز، اطلاعاتی کسب کنند، پذیرائی می کنند. راهنماهای تورهای جهانگردی می توانند اطلاعات مربوط به این خانه ها را در اختیار میهمانان قرار دهند.